THẤU HIỂU CON ĐÚNG CÁCH, HÀNH TRÌNH LÀM CHA MẸ SẼ NHẸ NHÀNG HƠN

Có những lúc cha mẹ rất yêu con, rất cố gắng vì con, nhưng vẫn cảm thấy bất lực vì không hiểu tại sao con lại hành xử như vậy. Có lẽ điều chúng ta cần đôi khi không phải là cố thay đổi con, mà là hiểu con trước.

“Sao con học mãi vẫn không tập trung?”

“Vì sao con cứ thích chạy nhảy trong khi các bạn có thể ngồi học rất lâu?”

“Tại sao chỉ một lời góp ý nhỏ mà con đã im lặng hoặc phản ứng mạnh như vậy?”

Đó là những câu hỏi rất quen thuộc trong nhiều gia đình. Khi con có một hành vi khiến cha mẹ chưa hài lòng, phản ứng đầu tiên thường là tìm cách sửa hành vi ấy. Con không chịu học thì nhắc con học. Con nghịch nhiều thì yêu cầu con ngồi yên. Con phản ứng mạnh thì cho rằng con bướng bỉnh hoặc khó bảo.

Nhưng đôi khi, điều chúng ta nhìn thấy chỉ là phần biểu hiện bên ngoài. Phía sau một hành vi còn có thể là cách trẻ tiếp nhận thông tin, xử lý trải nghiệm, phản ứng với môi trường và thể hiện cảm xúc.

Khi nhìn con theo cách đó, câu hỏi “Tại sao con lại như vậy?” có thể dần chuyển thành một câu hỏi nhẹ nhàng hơn: “Điều gì đang khiến con phản ứng như vậy?”

Mỗi đứa trẻ có một cách học và phản ứng khác nhau

Không phải đứa trẻ nào cũng tiếp nhận thông tin theo cùng một cách.

Có con dễ hiểu khi được nhìn hình ảnh hoặc quan sát người khác làm trước. Có con lại cần tự mình thực hành mới thật sự ghi nhớ. Có con thích đặt câu hỏi, nói ra suy nghĩ trong khi học. Cũng có những trẻ cần nhiều thời gian hơn để quan sát, suy nghĩ và xử lý thông tin trước khi trả lời.

Sự khác biệt này đôi khi khiến cha mẹ dễ so sánh.

“Bạn kia học một lần đã nhớ, sao con mình phải nhắc mãi?”

“Bạn ấy ngồi học được cả tiếng, sao con mới ngồi một lúc đã muốn đứng lên?”

Nhưng trẻ không phải những phiên bản giống nhau được đặt cạnh nhau để xem ai nhanh hơn.

Một phương pháp hiệu quả với đứa trẻ này chưa chắc đã phù hợp với đứa trẻ khác. Điều quan trọng không phải là tìm một cách giáo dục duy nhất cho tất cả trẻ em, mà là quan sát để hiểu cách con phản ứng tốt nhất với từng tình huống.

Hành vi của con đôi khi đang nói điều gì đó

Một đứa trẻ không tập trung có thể cần một cách học khác hoặc một môi trường ít yếu tố gây xao nhãng hơn. Một đứa trẻ liên tục vận động có thể cần những khoảng nghỉ và hoạt động phù hợp thay vì bị yêu cầu ngồi yên trong thời gian quá dài.

Một đứa trẻ im lặng sau khi bị góp ý cũng không nhất thiết là chống đối. Có thể con đang cần thời gian để xử lý cảm xúc. Một trẻ phản ứng mạnh có thể chưa biết cách diễn đạt điều mình đang cảm thấy bằng lời.

Tất nhiên, không phải mọi hành vi đều có thể giải thích đơn giản bằng đặc điểm bẩm sinh. Hành vi của trẻ còn chịu ảnh hưởng bởi tuổi, môi trường gia đình, trường học, trải nghiệm, thói quen, mối quan hệ và rất nhiều yếu tố khác.

Đó là lý do cha mẹ cần quan sát con trong cả quá trình thay vì vội vàng gắn một nhãn nào đó.

Thay vì chỉ nhìn vào việc con đã làm gì, hãy thử nhìn thêm vào điều gì xảy ra trước đó, con phản ứng thế nào và điều gì giúp con trở lại trạng thái cân bằng.

Chỉ một chút thay đổi trong cách quan sát cũng có thể giúp cha mẹ hiểu con sâu hơn.

Hiểu con không có nghĩa là chiều theo mọi điều con muốn

Có một hiểu lầm khá phổ biến: nếu nói về “thấu hiểu con”, nhiều người nghĩ rằng cha mẹ phải đáp ứng mọi mong muốn của trẻ.

Không phải vậy.

Thấu hiểu không đồng nghĩa với nuông chiều.

Cha mẹ vẫn cần đặt giới hạn, dạy con trách nhiệm và giúp con hiểu điều gì nên làm, điều gì không nên làm. Điểm khác biệt nằm ở cách chúng ta đưa ra giới hạn ấy.

Khi hiểu rằng con đang gặp khó khăn ở đâu, cha mẹ có thể lựa chọn cách hướng dẫn phù hợp hơn thay vì chỉ trách mắng.

Ví dụ, thay vì nói: “Con lúc nào cũng mất tập trung”, có thể thử chia nhiệm vụ học thành những phần nhỏ hơn.

Thay vì: “Con phải ngồi yên như bạn”, có thể thiết kế những khoảng nghỉ vận động phù hợp.

Thay vì: “Có thế mà cũng buồn”, hãy cho con thời gian gọi tên cảm xúc và học cách diễn đạt điều mình đang nghĩ.

Kỷ luật vẫn cần thiết. Nhưng kỷ luật đi cùng thấu hiểu thường giúp trẻ học được điều gì đó, thay vì chỉ sợ bị trách phạt.

Sinh trắc vân tay có thể mang đến thêm một góc nhìn

Trong quá trình tìm hiểu về con, một số phụ huynh lựa chọn Sinh trắc vân tay (STVT) như một công cụ tham khảo để có thêm góc nhìn về những đặc điểm bẩm sinh, xu hướng tiếp nhận thông tin và một số năng lực được thể hiện trong báo cáo.

Điều quan trọng là phải hiểu đúng vai trò của công cụ này.

STVT không phải là công cụ dự đoán tương lai và không thể quyết định một đứa trẻ sau này sẽ trở thành ai. Một kết quả cũng không nên được dùng để gắn nhãn rằng trẻ “giỏi” hay “kém”, càng không nên trở thành lý do để cha mẹ giới hạn cơ hội trải nghiệm của con.

Giá trị thực tế nằm ở việc thông tin đó có giúp cha mẹ đặt thêm những câu hỏi đúng về con hay không.

Con tiếp nhận thông tin như thế nào?

Con có điểm mạnh nào cần được phát huy?

Con có lĩnh vực nào cần được rèn luyện thêm?

Cách giao tiếp nào khiến con dễ tiếp nhận hơn?

Môi trường học tập nào có thể giúp con phát huy tốt hơn?

Những câu hỏi ấy mới là phần quan trọng trong quá trình đồng hành.

STVT có thể là một lăng kính để nhìn thêm về trẻ, nhưng không nên là chiếc “khuôn” để nhốt trẻ vào một định nghĩa cố định.

Khi cha mẹ thay đổi cách nhìn, con cũng có thêm cơ hội thay đổi

Có một điều rất đáng suy ngẫm trong hành trình làm cha mẹ: đôi khi chúng ta muốn con thay đổi trước khi chính mình thay đổi cách nhìn về con.

Cha mẹ muốn con tập trung hơn nhưng chưa tìm hiểu điều gì khiến con khó tập trung.

Muốn con tự tin hơn nhưng thường xuyên so sánh con với người khác.

Muốn con cởi mở nhưng mỗi lần con nói ra suy nghĩ lại nhanh chóng phán xét.

Muốn con tự lập nhưng lại làm hộ con quá nhiều việc vì sợ con làm không tốt.

Trẻ có thể chưa thay đổi ngay, nhưng cách cha mẹ phản ứng có thể thay đổi từ hôm nay.

Khi cha mẹ bắt đầu quan sát thay vì vội phán xét, lắng nghe thay vì chỉ đưa ra lời khuyên, hướng dẫn thay vì làm thay, mối quan hệ giữa cha mẹ và con cũng có thể trở nên nhẹ nhàng hơn.

Đứa trẻ không cần một người cha, người mẹ hoàn hảo.

Con cần một người lớn sẵn sàng hiểu rằng: “Có thể mình chưa hiểu con đủ.”

Và từ đó, cùng con tìm ra cách phù hợp hơn.

Thấu hiểu là để con được lớn lên đúng với chính mình

Mục tiêu cuối cùng của giáo dục không phải biến tất cả trẻ em thành những đứa trẻ giống nhau.

Không phải đứa trẻ nào cũng cần học theo cùng một cách. Không phải trẻ nào cũng phát triển với cùng tốc độ. Và cũng không phải mọi điểm khác biệt đều cần được “sửa” ngay lập tức.

Điều quan trọng là trẻ được tạo cơ hội để nhận ra điểm mạnh của mình, rèn luyện những điều còn hạn chế và học cách thích nghi với cuộc sống.

Khi một đứa trẻ cảm thấy mình được lắng nghe, được tôn trọng và được hướng dẫn phù hợp, con có thể tự tin hơn trong việc khám phá khả năng của bản thân.

Và khi cha mẹ hiểu con hơn, hành trình nuôi dạy con cũng có thể bớt đi rất nhiều những cuộc tranh luận không cần thiết.

Có lẽ làm cha mẹ chưa bao giờ là một hành trình dễ dàng. Nhưng chúng ta có thể khiến hành trình ấy nhẹ nhàng hơn bằng cách bắt đầu từ một điều rất đơn giản: hiểu trước khi sửa.

Bởi thấu hiểu không làm thay đổi bản chất của con.

Nó thay đổi cách cha mẹ nhìn con, cách cha mẹ giao tiếp với con và cách cha mẹ đồng hành cùng con.

Và đôi khi, chỉ cần cha mẹ nhìn con bằng một góc nhìn khác, đứa trẻ trước mặt cũng trở nên dễ hiểu hơn rất nhiều.

Mỗi đứa trẻ có một cách phát triển riêng. Điều quan trọng không phải là con giống ai, mà là cha mẹ hiểu con đến đâu để có thể cùng con đi đúng hướng.

Bài viết xem thêm:

nuoi-day-con , sinh-trac-van-tay , Tin tức ,