NĂNG LỰC THÌ CÓ, MÀ KHÔNG BIẾT HƯỚNG ĐI

Có những người trẻ biết mình có khả năng, học một thứ cũng nhanh, làm việc gì cũng có thể thích nghi, nhưng khi được hỏi “Sau này em muốn làm gì?” lại không biết trả lời thế nào. Không phải vì họ không có năng lực, mà đôi khi vì chưa thực sự hiểu năng lực của mình có thể được sử dụng ở đâu.

Đây là tình trạng khá phổ biến ở học sinh, sinh viên và cả những người đã đi làm một thời gian. Có người học tốt nhưng chưa biết chọn ngành nào. Có người làm được nhiều việc nhưng không biết đâu mới là hướng nên đầu tư lâu dài. Cũng có người liên tục thử hết công việc này đến công việc khác vì chưa tìm thấy sự phù hợp.

Vấn đề đôi khi không nằm ở việc “mình có giỏi hay không?”, mà là “mình giỏi ở đâu, theo cách nào và có thể phát triển nó thành năng lực nghề nghiệp ra sao?”

Có năng lực nhưng chưa chắc đã biết cách sử dụng năng lực

Chúng ta thường nói với một người trẻ rằng: “Em có năng lực, cứ tự tin lên.”

Nhưng câu nói đó đôi khi vẫn chưa đủ.

Một bạn có khả năng giao tiếp tốt có thể phù hợp với rất nhiều lĩnh vực: bán hàng, marketing, đào tạo, tư vấn, truyền thông, chăm sóc khách hàng hay quản lý. Một người có tư duy phân tích có thể tìm thấy cơ hội trong dữ liệu, tài chính, công nghệ, nghiên cứu hoặc nhiều công việc khác.

Nếu chỉ biết rằng “mình giao tiếp tốt” hay “mình tư duy logic tốt”, chúng ta vẫn còn một câu hỏi lớn: Vậy nên phát triển nó theo hướng nào?

Năng lực chỉ thực sự tạo ra giá trị khi được đặt vào đúng bối cảnh và được rèn luyện đủ lâu.

Đó là lý do quá trình hướng nghiệp không nên dừng lại ở việc tìm ra một vài điểm mạnh. Quan trọng hơn là hiểu điểm mạnh đó có thể kết hợp với sở thích, tính cách, môi trường làm việc và yêu cầu thực tế của nghề nghiệp như thế nào.

Hiểu bản thân là bước đầu để định hướng

Trước khi hỏi “Nghề nào phù hợp với mình?”, có lẽ nên dành thời gian trả lời một số câu hỏi đơn giản hơn.

Bạn thường làm tốt điều gì?

Bạn thích giải quyết những loại vấn đề nào?

Bạn thích làm việc với con người, dữ liệu, máy móc hay ý tưởng?

Bạn thích một công việc có quy trình rõ ràng hay một môi trường cần sự sáng tạo và linh hoạt?

Khi gặp một vấn đề khó, bạn thường muốn hành động ngay hay thích dành thời gian phân tích trước?

Bạn cảm thấy có năng lượng hơn khi làm việc độc lập hay khi phối hợp cùng người khác?

Những câu hỏi này không thể quyết định toàn bộ tương lai nghề nghiệp của một người, nhưng chúng giúp chúng ta bắt đầu nhìn vào chính mình thay vì chỉ nhìn vào những ngành nghề đang được nhiều người lựa chọn.

Sinh trắc học dấu vân tay có thể được sử dụng như một góc nhìn hỗ trợ

Trong tư vấn của Viet Wisdom, sinh trắc học dấu vân tay được sử dụng như một công cụ để mở thêm góc nhìn về bản thân, đặc biệt khi trao đổi về năng lực và cách tiếp nhận, xử lý thông tin.

Một số chỉ số thường được đề cập trong các báo cáo như TFRC, ATD angle hay các vùng ưu thế não có thể được dùng làm dữ liệu tham khảo để đặt ra những câu hỏi về cách một người tiếp cận công việc và học tập.

Ví dụ, khi trao đổi về cách xử lý thông tin, chúng ta có thể đặt những câu hỏi như: bạn có xu hướng đưa ra quyết định nhanh hay thường cần thêm thời gian để phân tích? Bạn cảm thấy thoải mái hơn với những công việc yêu cầu sự chính xác, chi tiết hay những công việc có nhiều không gian cho sáng tạo và thử nghiệm?

Điều đáng nói là những dữ liệu này không nên được hiểu như một bản đồ định sẵn rằng bạn bắt buộc phải làm nghề A hay nghề B.

Một công cụ đánh giá chỉ thực sự có giá trị khi được đặt cạnh trải nghiệm thực tế của mỗi người.

Nếu một báo cáo cho thấy một xu hướng nào đó nhưng trải nghiệm của bạn lại hoàn toàn khác, đó chính là lúc cần tiếp tục đặt câu hỏi, quan sát và kiểm chứng thay vì vội vàng kết luận.

Đừng biến một kết quả thành “chiếc khuôn” nghề nghiệp

Hướng nghiệp đôi khi bị hiểu đơn giản thành việc tìm một bài test, nhận kết quả rồi chọn ngay một ngành.

Nhưng nghề nghiệp của một con người phức tạp hơn thế rất nhiều.

Một người có thể có năng lực tốt nhưng chưa có kỹ năng. Có sở thích nhưng chưa có kiến thức. Có khả năng nhưng chưa từng được trải nghiệm trong môi trường thực tế.

Chẳng hạn, một bạn có khả năng giao tiếp tốt nhưng chưa chắc đã thích công việc bán hàng. Một người có tư duy logic tốt cũng chưa chắc muốn làm công nghệ. Một người thích sáng tạo chưa chắc muốn theo nghệ thuật chuyên nghiệp.

Năng lực cho chúng ta biết mình có thể phát triển điều gì; còn lựa chọn nghề nghiệp cần thêm câu chuyện về sở thích, giá trị cá nhân, trải nghiệm và mục tiêu sống.

Vì vậy, thay vì hỏi “Kết quả này nói tôi phải làm nghề gì?”, câu hỏi hữu ích hơn có thể là: “Với những đặc điểm này, tôi nên thử nghiệm và phát triển theo những hướng nào?”

Trải nghiệm vẫn là phần không thể thiếu

Dù có bao nhiêu công cụ hỗ trợ, không gì thay thế hoàn toàn được trải nghiệm thực tế.

Nếu đang là học sinh, bạn có thể tham gia các câu lạc bộ, hoạt động ngoại khóa, dự án nhỏ hoặc tìm hiểu sâu hơn về những ngành mình quan tâm.

Nếu là sinh viên, hãy thử thực tập, làm dự án, tham gia hoạt động chuyên môn, trò chuyện với người đang làm trong ngành hoặc theo dõi các yêu cầu tuyển dụng thực tế.

Mỗi trải nghiệm sẽ giúp bạn kiểm chứng một giả định.

Có thể bạn từng nghĩ mình thích marketing nhưng sau một thời gian trải nghiệm lại nhận ra mình thích nghiên cứu thị trường hơn sáng tạo nội dung.

Có thể bạn nghĩ mình thích công nghệ nhưng sau khi thử một dự án thực tế lại nhận ra điều khiến mình hứng thú nhất là giải quyết vấn đề cho người dùng.

Những phát hiện như vậy không phải là “đi sai đường”.

Đó chính là quá trình hiểu mình.

Định hướng đúng không có nghĩa là không bao giờ thay đổi

Một trong những áp lực lớn nhất đối với người trẻ là cảm giác phải chọn đúng ngay từ đầu.

Nhưng nghề nghiệp không phải một con đường chỉ có duy nhất một lần rẽ.

Con người thay đổi. Kinh nghiệm thay đổi. Thị trường lao động thay đổi. Những điều bạn yêu thích ở tuổi 18 có thể không hoàn toàn giống những gì bạn muốn ở tuổi 25.

Vì vậy, định hướng nghề nghiệp tốt không nhất thiết là tìm ra một đáp án cố định cho cả cuộc đời. Nó có thể đơn giản là hiểu mình đủ tốt để đưa ra lựa chọn phù hợp ở từng giai đoạn và biết cách điều chỉnh khi có thêm trải nghiệm mới.

Nếu hiểu được năng lực của mình, bạn sẽ có thêm cơ sở để lựa chọn kỹ năng cần phát triển, môi trường nên thử sức và những cơ hội đáng để đầu tư thời gian.

Đó mới là giá trị thực tế của việc hiểu bản thân.

Có năng lực là một lợi thế, nhưng biết phát triển năng lực mới tạo nên khác biệt

Không phải ai có năng lực cũng lập tức biết mình nên đi đâu. Và cũng không phải người chưa tìm được hướng đi là người không có tiềm năng.

Đôi khi, chúng ta chỉ cần thêm một phương pháp để quan sát bản thân rõ hơn, thêm một vài trải nghiệm thực tế và thêm thời gian để kết nối những điều mình biết về chính mình với thế giới nghề nghiệp bên ngoài.

Nếu bạn đang cảm thấy “Mình có khả năng, nhưng chưa biết nên đi hướng nào”, đừng vội kết luận rằng mình đang thiếu năng lực.

Có thể điều bạn đang thiếu chỉ là một bức tranh rõ hơn về chính mình.

Hãy bắt đầu bằng việc tìm hiểu: mình mạnh ở đâu, thích điều gì, làm việc theo cách nào, môi trường nào phù hợp và những năng lực đó có thể được phát triển thành giá trị nghề nghiệp ra sao.

Khi hiểu mình hơn, bạn không nhất thiết sẽ có ngay một câu trả lời hoàn hảo. Nhưng bạn sẽ có thêm cơ sở để đưa ra những lựa chọn sáng suốt hơn, thử nghiệm có chủ đích hơn và từng bước xây dựng con đường nghề nghiệp của riêng mình.

huong-nghiep , sinh-trac-van-tay , Tin tức ,

NĂNG LỰC THÌ CÓ, MÀ KHÔNG BIẾT HƯỚNG ĐI – VÌ SAO?