ĐỪNG ĐỢI TỐT NGHIỆP MỚI BẮT ĐẦU HIỂU THỊ TRƯỜNG VIỆC LÀM

Nhiều sinh viên dành phần lớn những năm đại học để học kiến thức chuyên môn, nhưng lại rất ít thời gian tìm hiểu xem doanh nghiệp thực sự cần gì. Đến khi chuẩn bị tốt nghiệp, câu hỏi “Mình có thể làm được gì?” đôi khi mới xuất hiện.

Có một điều khá thú vị trong hành trình học tập: chúng ta thường rất quen với việc học để thi, học để hoàn thành môn, học để lấy bằng. Nhưng thị trường lao động lại đặt ra một câu hỏi khác: Bạn có thể làm được gì với những điều mình đã học?

Đây cũng là lý do có những bạn tốt nghiệp với kết quả học tập khá tốt nhưng vẫn mất nhiều thời gian để tìm việc phù hợp. Không hẳn vì các bạn thiếu năng lực, mà đôi khi vì chưa có cơ hội quan sát đủ gần thế giới công việc trước khi bước vào đó.

Học kiến thức và làm việc thực tế là hai câu chuyện khác nhau

Giảng đường cung cấp cho sinh viên nền tảng quan trọng. Những kiến thức chuyên ngành, phương pháp tư duy hay kỹ năng học tập đều cần thiết cho quá trình phát triển nghề nghiệp.

Nhưng doanh nghiệp thường không chỉ tìm một người “biết”.

Họ cần người có thể vận dụng điều đã biết để giải quyết một vấn đề cụ thể.

Một sinh viên marketing có thể học rất nhiều về chiến lược, hành vi khách hàng hay truyền thông. Nhưng khi đi làm, bạn có thể phải tự tìm hiểu khách hàng, viết một nội dung, đọc số liệu quảng cáo, phối hợp với đồng đội hoặc xử lý một vấn đề phát sinh mà giáo trình không có sẵn câu trả lời.

Một sinh viên công nghệ có thể nắm được kiến thức lập trình, nhưng công việc thực tế còn liên quan đến việc đọc yêu cầu, làm việc nhóm, quản lý phiên bản, xử lý lỗi và giao tiếp với những người không chuyên về kỹ thuật.

Khoảng cách giữa “biết” và “làm được” vì thế không phải lúc nào cũng nhỏ.

Và cách tốt nhất để thu hẹp khoảng cách đó là đừng chờ đến khi tốt nghiệp mới bắt đầu tìm hiểu.

Thị trường việc làm không nằm ngoài cánh cửa trường đại học

Sinh viên không nhất thiết phải có một công việc chính thức mới có thể hiểu thị trường lao động.

Bạn có thể bắt đầu từ những việc rất đơn giản.

Hãy thử tham gia một ngày hội việc làm. Không cần phải ứng tuyển ngay. Chỉ cần đi một vòng, xem các doanh nghiệp đang tuyển những vị trí nào, yêu cầu ứng viên ra sao và những kỹ năng nào được nhắc đến nhiều.

Đôi khi chỉ một buổi như vậy cũng đủ để bạn nhận ra: công việc mình đang hình dung trong đầu có thể rất khác với công việc thực tế.

Bạn cũng có thể chủ động tìm kiếm những người đang làm trong lĩnh vực mình quan tâm. Một cuộc trò chuyện ngắn với một anh chị đi trước đôi khi mang lại những thông tin mà vài giờ tìm kiếm trên mạng cũng khó có được.

Họ có thể kể cho bạn nghe một ngày làm việc thực sự diễn ra như thế nào. Công việc có áp lực ở đâu. Kỹ năng nào cần thiết. Điều gì sinh viên thường thiếu khi mới bước vào nghề. Và quan trọng hơn, họ có thể giúp bạn hình dung rõ hơn về con đường mình đang muốn đi.

Hãy quan sát cả những yêu cầu tuyển dụng

Một thói quen rất đáng để sinh viên hình thành từ sớm là đọc tin tuyển dụng ngay cả khi chưa có nhu cầu xin việc.

Bạn đang học năm nhất? Vẫn có thể đọc.

Năm hai? Càng nên đọc.

Năm ba, năm tư? Đây gần như là lúc cần làm thường xuyên.

Hãy thử xem 10–20 tin tuyển dụng cho cùng một vị trí và ghi lại những yêu cầu xuất hiện nhiều lần.

Chẳng hạn, doanh nghiệp thường yêu cầu những kỹ năng nào? Có cần ngoại ngữ không? Có yêu cầu kinh nghiệm không? Họ sử dụng những công cụ nào? Ngoài kiến thức chuyên môn, họ còn quan tâm đến khả năng giao tiếp, làm việc nhóm, tư duy phân tích hay khả năng giải quyết vấn đề như thế nào?

Khi quan sát đủ lâu, bạn sẽ bắt đầu nhìn thấy một bức tranh rõ hơn về ngành nghề mình đang theo đuổi.

Lúc đó, việc học cũng thay đổi.

Bạn không còn học chỉ vì “môn này có trong chương trình”, mà bắt đầu hiểu mình đang học điều này để làm gì và nó có thể được sử dụng ở đâu.

Kết nối sớm không có nghĩa là phải vội vàng đi làm

Có một hiểu lầm mà nhiều sinh viên gặp phải: cứ nói đến việc tìm hiểu thị trường lao động là nghĩ ngay đến chuyện phải đi làm thật sớm.

Thực ra không nhất thiết.

Ở mỗi giai đoạn, điều quan trọng có thể khác nhau.

Năm nhất có thể là lúc khám phá nhiều lĩnh vực và tìm hiểu bản thân. Năm hai có thể bắt đầu xây dựng kỹ năng. Năm ba có thể thử sức qua dự án, hoạt động thực tế hoặc thực tập. Đến năm cuối, những trải nghiệm trước đó sẽ giúp việc tìm kiếm công việc phù hợp trở nên chủ động hơn.

Điều quan trọng không phải là bạn phải đi nhanh hơn người khác.

Mà là đừng để đến ngày tốt nghiệp mới bắt đầu chạy.

Bởi khi ấy, bạn vừa phải hoàn thành những yêu cầu cuối cùng của trường, vừa phải tìm việc, chuẩn bị hồ sơ, phỏng vấn và đứng trước rất nhiều lựa chọn. Nếu chưa từng quan sát thị trường trước đó, cảm giác hoang mang là điều rất dễ xảy ra.

Mỗi lần kết nối là một lần mở rộng góc nhìn

Có thể sau một ngày hội việc làm, bạn nhận ra ngành mình đang học có nhiều vị trí mà trước đây chưa từng biết.

Có thể sau một cuộc trò chuyện với người đi trước, bạn phát hiện công việc mình từng mơ ước lại không giống tưởng tượng.

Cũng có thể bạn nhận ra mình thực sự thích một lĩnh vực khác và vẫn còn đủ thời gian để chuẩn bị.

Tất cả những điều đó đều có giá trị.

Bởi định hướng nghề nghiệp không phải lúc nào cũng bắt đầu bằng một câu trả lời thật rõ ràng. Nhiều khi, nó bắt đầu bằng việc đặt đúng câu hỏi, quan sát đủ nhiều và cho bản thân cơ hội trải nghiệm.

Thị trường việc làm cũng không đứng yên. Ngành nghề thay đổi, công nghệ thay đổi, cách doanh nghiệp tuyển dụng thay đổi và những kỹ năng được quan tâm cũng có thể thay đổi theo thời gian. Vì vậy, khả năng cập nhật và học hỏi cũng quan trọng không kém kiến thức chuyên môn.

Tấm bằng là điểm khởi đầu, không phải đích đến

Một tấm bằng có thể mở ra một cánh cửa, nhưng hành trình nghề nghiệp còn cần nhiều thứ khác.

Đó có thể là kỹ năng chuyên môn, khả năng giao tiếp, kinh nghiệm thực tế, tư duy giải quyết vấn đề, khả năng thích nghi và cả sự chủ động trong việc học hỏi.

Vì vậy, nếu bạn đang là sinh viên, đừng đợi đến năm cuối mới hỏi: “Doanh nghiệp đang cần gì?”

Hãy bắt đầu quan sát ngay từ hôm nay.

Đọc một tin tuyển dụng. Theo dõi một doanh nghiệp. Tham gia một buổi chia sẻ nghề nghiệp. Trò chuyện với một người đang làm trong ngành. Thử một dự án nhỏ. Hoặc đơn giản là dành thời gian tìm hiểu xem công việc mình đang hướng đến thực sự diễn ra như thế nào.

Những việc nhỏ ấy có thể chưa tạo ra một bước ngoặt ngay lập tức. Nhưng theo thời gian, chúng sẽ giúp bạn hiểu nghề rõ hơn, hiểu bản thân rõ hơn và chuẩn bị tốt hơn cho ngày bước ra khỏi giảng đường.

Đừng để ngày cầm trên tay tấm bằng tốt nghiệp cũng là ngày đầu tiên bạn tìm hiểu về thị trường lao động. Chuẩn bị sớm không phải để tạo thêm áp lực, mà để khi cơ hội xuất hiện, bạn có đủ sự chủ động và tự tin để nắm lấy.

huong-nghiep , sinh-trac-van-tay , Tin tức ,