huong-nghiep , Tin tức ,
BẠN THUỘC KIỂU NGƯỜI NÀO TRONG 6 NHÓM TÍNH CÁCH NGHỀ NGHIỆP?
Có những bạn đứng trước rất nhiều lựa chọn ngành học nhưng càng tìm hiểu lại càng thấy hoang mang. Ngành này có vẻ phù hợp, ngành kia cũng thú vị, còn ngành đang học thì chưa chắc đã thật sự yêu thích. Đến lúc phải đưa ra quyết định, câu hỏi “Mình thực sự phù hợp với nghề gì?” lại trở nên khó trả lời.
Thực ra, chọn ngành không chỉ là chọn một cái tên trên hồ sơ đăng ký. Đó còn là quá trình tìm hiểu bản thân: mình thích điều gì, thường hứng thú với loại công việc nào, môi trường nào khiến mình cảm thấy thoải mái và những hoạt động nào mình có xu hướng làm tốt.
Một trong những mô hình thường được sử dụng để tìm hiểu sở thích nghề nghiệp là Holland RIASEC. Mô hình này chia sở thích nghề nghiệp thành 6 nhóm chính: Realistic, Investigative, Artistic, Social, Enterprising và Conventional. Mỗi nhóm đại diện cho một kiểu sở thích và môi trường công việc khác nhau.
Điều thú vị là một người không nhất thiết chỉ thuộc duy nhất một nhóm. Trong thực tế, mỗi người thường có sự kết hợp của nhiều nhóm với mức độ khác nhau. Chính sự kết hợp này tạo nên một bức tranh nghề nghiệp riêng.
R – Realistic: Thích làm việc với máy móc, công cụ và những điều cụ thể
Người có xu hướng Realistic (Thực tế) thường thích những hoạt động mang tính thực hành, thao tác với máy móc, công cụ, vật liệu hoặc làm việc trong môi trường đòi hỏi sự vận động.
Họ có thể cảm thấy hứng thú khi được trực tiếp làm, sửa chữa, lắp ráp, vận hành hoặc tạo ra một sản phẩm cụ thể thay vì chỉ ngồi phân tích lý thuyết.
Những lĩnh vực như kỹ thuật, cơ khí, xây dựng, công nghệ kỹ thuật, nông nghiệp hoặc một số công việc kỹ thuật – thực hành có thể là môi trường đáng để tìm hiểu nếu sở thích của bạn thiên về nhóm này.
Điều quan trọng không phải là cứ thuộc R thì chắc chắn phải làm kỹ thuật. RIASEC nên được xem như một gợi ý để khám phá sở thích nghề nghiệp, sau đó cần kết hợp thêm năng lực, kiến thức, điều kiện thực tế và mục tiêu cá nhân.
I – Investigative: Thích tìm hiểu, phân tích và giải quyết vấn đề
Nếu bạn thường tò mò về cách mọi thứ hoạt động, thích đặt câu hỏi “tại sao?”, thích tìm nguyên nhân của một vấn đề và không ngại dành nhiều thời gian để nghiên cứu, bạn có thể có xu hướng Investigative (Nghiên cứu).
Nhóm này thường yêu thích các hoạt động liên quan đến quan sát, phân tích, khám phá và giải quyết vấn đề bằng tư duy logic.
Các lĩnh vực khoa học, nghiên cứu, công nghệ, dữ liệu, y sinh, kỹ thuật hoặc những công việc đòi hỏi khả năng phân tích chuyên sâu có thể là những hướng đáng cân nhắc.
Điểm quan trọng là người thuộc nhóm I thường không chỉ muốn biết “đáp án là gì”, mà còn muốn hiểu “vì sao lại như vậy”.
A – Artistic: Thích sáng tạo và thể hiện ý tưởng
Có những người cảm thấy mình bị giới hạn khi phải làm mọi thứ theo một khuôn mẫu cố định. Họ thích tạo ra những ý tưởng mới, thể hiện cảm xúc hoặc tìm cách riêng để truyền tải một thông điệp.
Đó là những đặc điểm thường gặp ở nhóm Artistic (Nghệ thuật).
Sáng tạo nội dung, thiết kế, nhiếp ảnh, âm nhạc, viết lách, nghệ thuật biểu diễn, thời trang hay truyền thông là một số lĩnh vực có thể phù hợp với sở thích của nhóm này.
Tuy nhiên, “thích sáng tạo” không đồng nghĩa với việc nhất định phải trở thành nghệ sĩ. Khả năng sáng tạo hiện diện trong rất nhiều ngành nghề khác nhau, từ marketing, truyền thông cho đến thiết kế sản phẩm và giáo dục.
S – Social: Thích làm việc với con người
Nếu bạn cảm thấy vui khi được giúp đỡ người khác, thích lắng nghe, hướng dẫn, chia sẻ hoặc làm việc trong môi trường có nhiều sự tương tác, bạn có thể có xu hướng Social (Xã hội).
Nhóm S thường quan tâm đến con người và những hoạt động mang tính hỗ trợ, giáo dục, hướng dẫn hoặc kết nối.
Giáo viên, tư vấn viên, nhân sự, công tác xã hội, chăm sóc khách hàng, đào tạo hay một số lĩnh vực y tế – cộng đồng là những môi trường có thể đáp ứng nhiều đặc điểm của nhóm này.
Một điều đáng chú ý là công việc phù hợp với nhóm S thường không chỉ nằm ở câu hỏi “Tôi làm được gì?”, mà còn liên quan đến “Tôi có muốn tạo ra giá trị cho người khác thông qua công việc của mình hay không?”.
E – Enterprising: Thích thuyết phục, dẫn dắt và tạo ảnh hưởng
Bạn có thích đứng ra tổ chức một hoạt động? Có hứng thú với việc thuyết phục người khác? Bạn cảm thấy hào hứng khi được đặt mục tiêu, đưa ra quyết định hoặc dẫn dắt một nhóm?
Đó có thể là những biểu hiện của xu hướng Enterprising (Kinh doanh – lãnh đạo).
Nhóm E thường bị thu hút bởi những hoạt động liên quan đến kinh doanh, quản lý, bán hàng, thuyết phục, lãnh đạo và tạo ảnh hưởng.
Các lĩnh vực như kinh doanh, marketing, sales, quản trị, phát triển thị trường hay khởi nghiệp có thể là những hướng đáng khám phá.
Tuy nhiên, thích lãnh đạo không có nghĩa là lúc nào cũng phải làm quản lý. Khả năng lãnh đạo còn có thể được thể hiện thông qua việc chủ động đưa ra ý tưởng, chịu trách nhiệm và tạo ảnh hưởng tích cực trong một nhóm hoặc dự án.
C – Conventional: Thích sự rõ ràng, trật tự và chính xác
Ngược lại với những người thích sự linh hoạt và tự do, có những người lại cảm thấy thoải mái khi mọi thứ được sắp xếp rõ ràng.
Họ thích làm việc với số liệu, hồ sơ, quy trình, hệ thống và những công việc đòi hỏi sự chính xác. Đây là những đặc điểm thường thấy ở nhóm Conventional (Quy củ – chi tiết).
Kế toán, tài chính, hành chính, quản lý dữ liệu, kiểm soát hồ sơ hoặc những công việc cần tính hệ thống có thể là những hướng phù hợp để tìm hiểu.
Những công việc này đôi khi không quá nổi bật từ bên ngoài, nhưng lại đóng vai trò rất quan trọng trong việc giúp một tổ chức vận hành ổn định.
Không có nhóm nào “tốt hơn” nhóm nào
Một điều rất quan trọng khi tìm hiểu RIASEC là đừng biến 6 nhóm thành một bảng xếp hạng.
Không có nhóm nào tốt hơn hay kém hơn nhóm khác. Một doanh nghiệp cần người có khả năng phân tích, nhưng cũng cần người biết giao tiếp. Một sản phẩm cần kỹ thuật để tạo ra, nhưng cũng cần marketing để tiếp cận khách hàng. Một tổ chức cần người sáng tạo, đồng thời cần những người đảm bảo quy trình vận hành.
Mỗi nhóm đóng góp một kiểu giá trị khác nhau.
Hơn nữa, một người có thể có nhiều nhóm sở thích nổi bật cùng lúc. Chẳng hạn, một người vừa thiên về Artistic vừa có Social có thể thích sáng tạo nội dung nhưng đồng thời cũng thích tương tác với cộng đồng. Người có Investigative kết hợp với Realistic có thể hứng thú với những công việc vừa cần phân tích vừa có tính thực hành.
Vì vậy, thay vì hỏi “Tôi thuộc nhóm nào?”, một câu hỏi hữu ích hơn có thể là: “Những kiểu công việc và môi trường nào khiến tôi có nhiều hứng thú nhất?”
Hiểu mình trước khi chọn nghề
RIASEC có thể giúp một bạn trẻ có thêm một góc nhìn để khám phá sở thích nghề nghiệp. Tuy nhiên, sở thích không phải yếu tố duy nhất quyết định một nghề có phù hợp hay không.
Khi định hướng ngành học và nghề nghiệp, bạn vẫn nên xem xét nhiều yếu tố khác như năng lực học tập, kỹ năng, tính cách, giá trị cá nhân, điều kiện gia đình, cơ hội việc làm và đặc điểm thực tế của từng nghề.
Nếu sử dụng sinh trắc học dấu vân tay trong quá trình tư vấn, công cụ này cũng nên được đặt trong vai trò hỗ trợ khám phá và trao đổi về bản thân, thay vì xem kết quả như một “bản án nghề nghiệp” đã được quyết định sẵn. Một báo cáo hay một bài đánh giá chỉ thực sự có ý nghĩa khi được đối chiếu với trải nghiệm, sở thích và thực tế của chính người được tư vấn.
Bởi cuối cùng, người lựa chọn con đường nghề nghiệp vẫn là chính bạn.
Có thể hôm nay bạn chưa biết mình muốn trở thành ai. Điều đó hoàn toàn bình thường. Thay vì cố tìm ngay một câu trả lời tuyệt đối, hãy bắt đầu bằng việc tìm hiểu bản thân, thử nghiệm nhiều hoạt động khác nhau và quan sát xem điều gì thực sự khiến bạn muốn học hỏi lâu dài.
Hiểu mình không giúp bạn loại bỏ hoàn toàn những lần thử sai. Nhưng nó có thể giúp bạn bước vào quá trình lựa chọn ngành nghề với nhiều thông tin hơn, chủ động hơn và hiểu rõ hơn vì sao mình đang chọn con đường đó.
Và đôi khi, một lựa chọn nghề nghiệp tốt không bắt đầu bằng câu hỏi “Nghề nào đang hot?”, mà bắt đầu bằng một câu hỏi đơn giản hơn:
“Tôi là người như thế nào, tôi thích làm gì và tôi muốn tạo ra giá trị gì thông qua công việc của mình?”
Bài viết liên quan:
AQ – Chỉ Số Vượt Khó: Yếu Tố Âm Thầm Quyết Định Khả Năng Đi Đường Dài Của Con
Trải Nghiệm Sinh Trắc Vân Tay – Một Khoản Đầu Tư Nhỏ Cho Hành Trình Dài Của Con
Phát Huy Đúng Năng Lực – Để Không Phí Hoài Tiềm Năng Của Mình

Nhận xét
Đăng nhận xét