ĐỪNG ĐỂ CÂU HỎI “RA TRƯỜNG LÀM GÌ?” TRỞ THÀNH BỨC TƯỜNG GIỮA HAI THẾ HỆ

“Con tính thế nào rồi?”

“Bạn bè con người ta đi làm hết rồi đấy.”

“Học xong mà cứ ở nhà thì phí quá…”

Những câu hỏi ấy thường xuất phát từ sự quan tâm. Cha mẹ hỏi vì lo con chưa có công việc, chưa xác định được hướng đi, sợ con chậm hơn bạn bè và càng lo lắng hơn khi nhìn thấy những người cùng tuổi con đã bắt đầu ổn định. Nhưng với một người trẻ vừa bước ra khỏi giảng đường, những câu hỏi tưởng như rất bình thường ấy đôi khi lại trở thành một áp lực khó gọi tên.

Bởi phía sau câu hỏi “Ra trường làm gì?” không chỉ là chuyện nghề nghiệp, mà còn là câu chuyện về kỳ vọng, sự trưởng thành, tiền bạc, thành công và cảm giác liệu mình có đang đi đúng hướng hay không.

Khi sự lo lắng của cha mẹ vô tình trở thành áp lực của con

Với cha mẹ, việc con có một công việc ổn định dường như là dấu hiệu cho thấy con đã trưởng thành và có thể tự lo cho cuộc sống. Sau nhiều năm nuôi con ăn học, cha mẹ mong con có một công việc tốt, thu nhập đủ sống và một tương lai rõ ràng.

Điều đó hoàn toàn dễ hiểu.

Nhưng người trẻ lại đang đứng ở một vị trí khác. Sau nhiều năm học tập, các bạn có thể bước ra đời với rất nhiều câu hỏi chưa có lời giải: Mình thực sự thích gì? Mình giỏi điều gì? Công việc nào phù hợp với mình? Mình nên bắt đầu từ đâu? Nếu chọn sai thì sao?

Có người đã biết khá rõ mình muốn gì, nhưng cũng có người cần thêm thời gian để trải nghiệm trước khi đưa ra quyết định. Có bạn chọn đi làm ngay, có bạn muốn học thêm, có người thử sức với một công việc rồi nhận ra mình không phù hợp và bắt đầu lại.

Vấn đề là khi liên tục nghe những câu như “Bao giờ mới đi làm?”, người trẻ rất dễ cảm thấy mình đang bị tụt lại phía sau.

Thay vì tập trung tìm hiểu bản thân, các bạn bắt đầu tìm một câu trả lời đủ để làm cha mẹ yên tâm.

Thế giới nghề nghiệp hôm nay không còn giống thời của cha mẹ

Một phần khoảng cách giữa hai thế hệ đến từ việc mỗi thế hệ lớn lên trong một bối cảnh rất khác nhau.

Với nhiều cha mẹ, một công việc tốt có thể gắn với sự ổn định, một cơ quan lâu dài, một vị trí rõ ràng và thu nhập đều đặn. Khi đã tìm được công việc phù hợp, người ta thường cố gắng gắn bó càng lâu càng tốt.

Nhưng thị trường lao động hiện nay đã có nhiều thay đổi. Người trẻ có thể làm việc từ xa, làm việc theo dự án, xây dựng thương hiệu cá nhân, khởi nghiệp, làm nghề tự do hoặc cùng lúc phát triển nhiều kỹ năng và nguồn thu nhập khác nhau. Một người có thể thay đổi công việc sau một vài năm không nhất thiết vì họ thiếu ổn định, mà có thể vì họ đang tìm một môi trường phù hợp hơn với năng lực và mục tiêu của mình.

Điều đó không có nghĩa mọi lựa chọn của người trẻ đều đúng hoặc việc thay đổi liên tục luôn là điều tốt. Người trẻ vẫn cần trách nhiệm, khả năng tự lập và kế hoạch phát triển rõ ràng.

Nhưng thay vì dùng tiêu chuẩn của một thế hệ để đánh giá hoàn toàn thế hệ khác, có lẽ cha mẹ cần dành thời gian tìm hiểu thế giới mà con đang sống và những lựa chọn mà con đang phải đối mặt.

Đừng chỉ hỏi con về đích đến, hãy hỏi về hành trình

Nếu mỗi cuộc trò chuyện đều bắt đầu bằng “Bao giờ con đi làm?”, “Con định làm nghề gì?” hoặc “Khi nào con mới ổn định?”, người trẻ rất dễ cảm thấy mình đang bị yêu cầu phải có ngay một đáp án hoàn chỉnh.

Trong khi đó, một câu hỏi khác có thể mở ra một cuộc trò chuyện hoàn toàn khác:

“Dạo này con đang quan tâm đến lĩnh vực nào?”

“Có công việc nào con muốn thử dù chỉ trong thời gian ngắn không?”

“Điều gì khiến con cảm thấy mình làm tốt?”

“Nếu chưa biết mình muốn làm gì lâu dài, con muốn thử điều gì trước?”

Những câu hỏi như vậy không có nghĩa cha mẹ buông bỏ việc định hướng cho con. Ngược lại, đó là cách giúp con có cơ hội suy nghĩ nghiêm túc hơn về tương lai mà không cảm thấy mình đang bị xét hỏi.

Bởi định hướng nghề nghiệp không phải lúc nào cũng bắt đầu bằng một câu trả lời. Đôi khi nó bắt đầu bằng một trải nghiệm, một lần thử sức, một thất bại hoặc một khoảnh khắc nhận ra “hóa ra mình không phù hợp với điều này”.

Cha mẹ không cần vạch sẵn cả con đường cho con

Một trong những điều khó nhất của việc làm cha mẹ là chấp nhận rằng mình không thể sống thay cuộc đời của con.

Cha mẹ có thể đưa ra lời khuyên, chia sẻ kinh nghiệm, phân tích ưu nhược điểm của một lựa chọn và giúp con nhìn thấy những rủi ro mà tuổi trẻ có thể chưa nhận ra. Nhưng cuối cùng, người bước vào môi trường làm việc đó, đối diện với áp lực đó và sống với lựa chọn đó vẫn là con.

Vì vậy, thay vì cố tìm một con đường hoàn hảo để đặt trước mặt con, cha mẹ có thể trở thành một điểm tựa đủ vững để con có thể tự bước đi.

Điều con cần đôi khi không phải là “Con phải làm nghề này”, mà là:

“Con cứ tìm hiểu, nếu cần ba mẹ sẽ cùng con phân tích.”

“Con có thể thử, nhưng hãy có trách nhiệm với lựa chọn của mình.”

“Nếu không phù hợp, mình cùng tìm hướng khác.”

Những câu nói ấy không làm con yếu đuối. Ngược lại, chúng cho con cảm giác rằng mình được tin tưởng và có quyền trưởng thành bằng chính những trải nghiệm của mình.

Người trẻ cũng cần học cách chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình

Thấu hiểu không có nghĩa là cha mẹ phải đồng ý với mọi quyết định của con.

Người trẻ cũng cần hiểu rằng tự do lựa chọn luôn đi cùng trách nhiệm. Nếu muốn thử một công việc, hãy nghiêm túc tìm hiểu. Nếu muốn thay đổi ngành nghề, hãy đánh giá lý do và chuẩn bị kế hoạch. Nếu chưa tìm được công việc phù hợp, hãy chủ động học thêm kỹ năng, mở rộng trải nghiệm và từng bước tiến về phía trước thay vì chỉ chờ một cơ hội hoàn hảo xuất hiện.

Không ai bắt buộc phải biết chính xác mình sẽ làm gì trong 10 năm tới ngay khi vừa tốt nghiệp.

Nhưng mỗi người đều có trách nhiệm với bước đi tiếp theo của mình.

Đừng biến việc “chưa biết” thành lý do để đứng yên quá lâu. Hãy biến nó thành động lực để tìm hiểu, trải nghiệm và hiểu bản thân sâu hơn.

Một gia đình tốt không phải nơi con luôn có câu trả lời đúng

Có lẽ điều người trẻ cần nhất sau khi bước ra đời không phải là một gia đình luôn biết chính xác họ nên làm gì.

Mà là một nơi họ có thể trở về khi thất bại.

Một nơi họ có thể nói rằng “Con chưa biết mình muốn gì” mà không lập tức bị phán xét.

Một nơi họ có thể kể về một công việc không thành công mà không phải nghe câu “Ba mẹ đã bảo rồi”.

Một nơi họ có thể thừa nhận rằng mình đang hoang mang mà vẫn cảm thấy mình được yêu thương.

Bởi cuộc đời ngoài kia vốn đã đủ nhiều áp lực. Nếu gia đình cũng trở thành nơi khiến người trẻ phải liên tục chứng minh rằng mình đang sống đúng, khoảng cách giữa cha mẹ và con cái sẽ ngày càng lớn.

Cha mẹ có thể không hiểu hết thế giới mà con đang bước vào, nhưng hoàn toàn có thể trở thành nơi bình yên để con có thêm sức mạnh bước tiếp.

Và gửi những người trẻ đang loay hoay sau tốt nghiệp

Nếu bạn chưa có một công việc thật sự phù hợp, điều đó không có nghĩa bạn thất bại.

Nếu bạn đã chọn một ngành nhưng nhận ra mình không muốn tiếp tục, điều đó không có nghĩa những năm tháng đã qua hoàn toàn vô ích.

Nếu bạn đang thử một công việc mới và chưa biết nó có phải con đường lâu dài hay không, bạn cũng không cần quá vội vàng kết luận.

Hãy cho bản thân thời gian để trải nghiệm, nhưng đừng quên chủ động với cuộc đời mình. Tìm hiểu năng lực, sở thích và giá trị của bản thân, nói chuyện với những người có kinh nghiệm, thử sức ở những môi trường khác nhau và quan sát xem mình thực sự muốn phát triển theo hướng nào.

Thanh xuân không cần phải hoàn hảo, nhưng nên là khoảng thời gian bạn đủ dũng cảm để khám phá chính mình.

Cha mẹ không cần một đứa con lúc nào cũng có câu trả lời hoàn hảo. Và người trẻ cũng không cần biến mình thành một phiên bản thành công theo tiêu chuẩn của người khác.

Điều quan trọng hơn là hai thế hệ có thể ngồi xuống và nói chuyện với nhau mà không biến mỗi câu hỏi về tương lai thành một cuộc tranh luận.

Bởi “Ra trường làm gì?” không nhất thiết phải là một câu hỏi khiến con sợ hãi.

Nó hoàn toàn có thể trở thành điểm bắt đầu cho một cuộc trò chuyện khác: “Con đang muốn trở thành người như thế nào, và ba mẹ có thể đồng hành cùng con ra sao trên hành trình đó?”

Xem thêm bài viết:

huong-nghiep , Tin tức ,