CON TÔI KHÔNG BIẾT THÍCH GÌ... LIỆU CÓ PHẢI ĐÃ QUÁ MUỘN?

"Con thích ngành nào?"

"Con muốn sau này làm nghề gì?"

Đó là hai câu hỏi mà hầu như học sinh nào cũng từng được nghe, đặc biệt khi bước vào những năm cuối cấp. Thế nhưng, không phải đứa trẻ nào cũng có thể trả lời ngay.

Có em lắc đầu, có em trả lời đại một nghề nào đó vì sợ ba mẹ thất vọng.

Có em thay đổi ước mơ liên tục, hôm nay thích nghề này, vài tháng sau lại muốn thử một hướng khác.

Và rồi, người lo lắng nhất lại chính là cha mẹ.

"Con mình đã học đến lớp 11 rồi mà vẫn chưa biết thích gì."

"Bạn bè nó đã xác định mục tiêu hết rồi."

"Nếu cứ mơ hồ thế này thì sau này biết chọn ngành thế nào?"

Thực ra, việc một người trẻ chưa xác định được đam mê hay nghề nghiệp mong muốn không phải là điều hiếm gặp. Thậm chí, đó còn là một phần rất tự nhiên trong quá trình trưởng thành.

Không phải ai cũng sớm tìm thấy câu trả lời

Nếu nhìn lại thế hệ trước, nhiều người sẽ nhận ra rằng việc chọn nghề ngày ấy đơn giản hơn rất nhiều.

- Có người nối nghiệp gia đình.

- Có người chọn công việc vì sự ổn định.

- Có người làm nghề nào có cơ hội kiếm sống tốt hơn.

Lúc đó, lựa chọn không nhiều nên quyết định cũng dễ dàng hơn.

Ngày nay, bức tranh nghề nghiệp đã hoàn toàn khác. Hàng trăm ngành học mới xuất hiện. Những công việc trước đây chưa từng tồn tại giờ lại trở thành xu hướng.

Nhiều nghề được tạo ra từ sự phát triển của công nghệ, trí tuệ nhân tạo hay nền kinh tế số. Càng có nhiều lựa chọn, con người càng dễ rơi vào trạng thái phân vân.

Vì vậy, việc một học sinh chưa biết mình thật sự yêu thích điều gì không đồng nghĩa với việc thiếu định hướng. Đó đơn giản là dấu hiệu cho thấy con vẫn đang trong quá trình khám phá bản thân.

Đam mê không phải lúc nào cũng xuất hiện từ sớm

Chúng ta thường nghe những câu chuyện truyền cảm hứng về những người biết ước mơ từ khi còn nhỏ.

- Có người từ bé đã muốn làm bác sĩ.

- Có người luôn mơ trở thành phi công.

- Có người đã xác định theo nghệ thuật từ rất sớm.

Nhưng đó không phải là câu chuyện của tất cả mọi người.

Thực tế, rất nhiều người chỉ tìm thấy công việc phù hợp sau khi đã thử nhiều lĩnh vực khác nhau.

Có người học một ngành nhưng lại thành công ở một lĩnh vực hoàn toàn khác.

Có người đi làm nhiều năm mới nhận ra điều mình thật sự muốn theo đuổi.

Điều này cho thấy đam mê không phải lúc nào cũng có sẵn. Đôi khi, nó được hình thành trong quá trình trải nghiệm, va chạm và khám phá cuộc sống.

Nếu con chưa biết mình thích gì, có thể đơn giản là con chưa có đủ cơ hội để trải nghiệm.

Điều cha mẹ nên làm không phải là thúc ép

Khi thấy con còn mơ hồ, phản ứng đầu tiên của nhiều phụ huynh là liên tục hỏi:

"Con đã nghĩ xong chưa?"

"Bao giờ mới quyết định?"

"Không xác định từ bây giờ thì sau này sao kịp?"

Những câu hỏi ấy xuất phát từ sự quan tâm.

Tuy nhiên, nếu lặp lại quá nhiều, chúng có thể khiến con cảm thấy áp lực hơn là có động lực.

Không ít bạn trẻ chia sẻ rằng các em bắt đầu sợ những bữa cơm gia đình, vì câu chuyện nào rồi cũng quay về việc chọn ngành, chọn trường hay chọn nghề.

Trong khi đó, điều các em cần đôi khi chỉ là thêm một chút thời gian. Không phải để trì hoãn, mà để hiểu chính mình.

Muốn biết mình phù hợp điều gì, trước hết phải được trải nghiệm

Không ai có thể yêu thích một công việc mà mình chưa từng biết đến.

Vì vậy, thay vì yêu cầu con đưa ra đáp án ngay, cha mẹ có thể giúp con mở rộng góc nhìn về thế giới nghề nghiệp.

Đó có thể là:

- Tham gia các ngày hội hướng nghiệp.

- Tham quan trường đại học hoặc cơ sở đào tạo nghề.

- Trò chuyện với những người đang làm trong nhiều lĩnh vực khác nhau.

- Đọc sách, xem tài liệu hoặc video về các ngành nghề.

- Tham gia hoạt động ngoại khóa, câu lạc bộ hoặc các dự án thực tế.

Mỗi trải nghiệm đều giúp con hiểu thêm một chút về bản thân.

Có những nghề chỉ cần tìm hiểu vài ngày là con biết mình không phù hợp.

Có những công việc tưởng chừng rất bình thường lại khiến con hứng thú bất ngờ.

Không trải nghiệm, rất khó để biết đâu là lựa chọn phù hợp.

Đừng chỉ hỏi "Con thích gì?", hãy hỏi "Con cảm thấy thế nào?"

Nhiều cuộc trò chuyện giữa cha mẹ và con thường xoay quanh kết quả.

Con chọn ngành nào?

Con thi trường gì?

Con định làm nghề gì?

Trong khi đó, những câu hỏi về cảm xúc lại ít được nhắc đến.

Ví dụ:

- Điều gì khiến con thấy hứng thú khi học?

- Môn học nào làm con quên cả thời gian?

-Con thích làm việc với con người hay với máy móc?

- Con thích tạo ra sản phẩm hay giải quyết vấn đề?

- Sau một hoạt động nào đó, con cảm thấy có nhiều năng lượng hơn?

Những câu hỏi này không yêu cầu con phải có đáp án đúng hay sai.

Chúng giúp con quan sát chính mình.

Khi hiểu được điều gì mang lại niềm vui và động lực, việc lựa chọn nghề nghiệp cũng sẽ trở nên rõ ràng hơn theo thời gian.

Đồng hành không có nghĩa là quyết định thay con

Cha mẹ có nhiều trải nghiệm sống hơn nên hoàn toàn có thể đưa ra lời khuyên.

Điều đó rất cần thiết. Nhưng lời khuyên sẽ phát huy giá trị khi được xây dựng trên sự lắng nghe, thay vì áp đặt.

Có những bạn trẻ chọn ngành chỉ vì chiều lòng gia đình. Đến khi học mới nhận ra bản thân không phù hợp.

Có người tốt nghiệp nhưng không muốn làm đúng chuyên môn. Có người mất nhiều năm mới đủ dũng cảm để bắt đầu lại.

Điều đó không có nghĩa là cha mẹ sai. Chỉ là mỗi người có điểm mạnh, sở thích và giá trị sống khác nhau.

Khi con được tham gia vào quá trình lựa chọn, con cũng sẽ có trách nhiệm hơn với quyết định của mình.

Định hướng nghề nghiệp là hành trình khám phá chính mình

Ngày nay, bên cạnh những trải nghiệm thực tế, nhiều gia đình còn lựa chọn sử dụng các công cụ đánh giá năng lực để có thêm góc nhìn khi định hướng cho con.

Những công cụ này không đưa ra câu trả lời rằng con bắt buộc phải làm nghề gì.

Thay vào đó, chúng giúp nhận diện những đặc điểm về năng lực, xu hướng học tập, cách tiếp nhận thông tin hay những lĩnh vực con có nhiều tiềm năng phát triển.

Khi kết hợp giữa việc quan sát hằng ngày, trải nghiệm thực tế và những dữ liệu tham khảo đáng tin cậy, cha mẹ sẽ hiểu con rõ hơn trước khi đưa ra định hướng.

Đó cũng là cách giúp quá trình chọn ngành, chọn nghề trở nên nhẹ nhàng và thực tế hơn, thay vì chỉ dựa vào điểm số hay xu hướng của xã hội.

Mỗi người đều có một thời điểm để tìm thấy con đường của mình

Không phải ai cũng xác định được ước mơ ở tuổi 15. Không phải cứ chọn đúng ngành từ đầu thì chắc chắn sẽ thành công. Cũng không phải đổi hướng là thất bại.

Điều quan trọng nhất là con vẫn giữ tinh thần học hỏi, sẵn sàng trải nghiệm và không ngừng khám phá bản thân.

Nếu hôm nay con vẫn chưa biết mình thích gì, điều đó không có nghĩa là con đang chậm hơn người khác.

Có thể con chỉ đang đi trên một hành trình khác.

Là cha mẹ, món quà lớn nhất không phải là tìm sẵn một con đường cho con bước đi, mà là tạo cho con sự tự tin để dám khám phá, dám thử sức và dám thay đổi khi cần.

Bởi nghề nghiệp không chỉ là cách để kiếm sống. Đó còn là nơi mỗi người dành phần lớn thời gian trong cuộc đời mình. Khi lựa chọn được điều phù hợp với năng lực, giá trị và mong muốn của bản thân, con không chỉ có cơ hội phát triển tốt hơn mà còn tìm thấy niềm vui trên chính hành trình mình đã chọn.

Xem thêm bài viết:

nuoi-day-con , Tin tức ,